Witamina B3

Witamina B3

 

Zapotrzebowanie dzienne na Witaminę B3:

NAZWA RDA SONA ZAKRES TERAPEUTYCZNY
Witamina PP  – niacyna, Witamina B3
Dzieci 5 – 10 mg Dorośli 12,8 – 16,8 mg Dzieci 25 mg Dorośli 25 – 30 mg Zatrucie – nie występuje przy dawce poniżej 3000 mg.

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę PP dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy dietetyczne [mg / dzień] Bezpieczna maksymalna dawka nie powodująca ryzyka efektów ubocznych
[mg / dzień]
Dzieci 1-3 lat 6 10
Dzieci 4-8 lat 8 15
Chłopcy 9-13 lat 12 20
Młodzież męska 14-18 lat 16 30
Mężczyźni 19-30 lat 16 35
Mężczyźni 31-50 lat 16 35
Mężczyźni 51-70 lat 16 35
Mężczyźni powyżej 70 lat 16 35

Dziewczęta 9-13 lat

12 20
Młodzież żeńska 14-18 lat 14 30
Kobiety 19-30 lat  14 35
Kobiety 31-50 lat 14 35
Kobiety 51-70 lat 14 35
Kobiety powyżej 70 lat 14 35
Kobiety ciężarne do 18 lat 18 30
Kobiety ciężarne 19-30 lat 18 35
Kobiety ciężarne 31-50 lat 18 35
Kobiety karmiące do 18 lat 17 30
Kobiety karmiące 19-30 lat 17 35
Kobiety karmiące 31-50 lat 17 35

 

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Witamina B3 (witamina PP; łac. Acidum nicotinicum) – wspólna nazwa na określenie dwóch związków: kwasu nikotynowego (niacyny, czyli kwasu 3-pirydylokarboksylowego, pochodnej pirydyny) i amidu kwasu nikotynowego (nikotynamidu). Niacyna jest znana również jako czynnik przeciwpelagryczny, stąd niekiedy nazywa się ją również witaminą PP. Może być ona, w przeciwieństwie do innych witamin z grupy B, produkowana w organizmie z podstawowego aminokwasu, tryptofanu. Są to jednak niewielkie ilości i jej najważniejszym źródłem powinno być pożywienie. Należy również pamiętać, że tryptofan należy do aminokwasów egzogennych, czyli takich, które nie mogą być syntetyzowane w organizmie, lecz muszą zostać dostarczone w pożywieniu.

Rola w organizmie

Współdziała w syntezie i rozkładzie węglowodanów, kwasów tłuszczowych i aminokwasów, w przemianach metabolicznych mających na celu uwalnianie energii, uczestniczy w tworzeniu czerwonych ciałek krwi, hamuje toksyczne działanie związków chemicznych i leków, reguluje poziom cholesterolu we krwi, rozszerza naczynia krwionośne, oddziałuje korzystnie na system nerwowy i stan psychiczny, poprawia ukrwienie skóry i kondycję włosów.

Przyczyny niedoboru

Na szerszą skalę, niedobór niacyny czasami występuje w rozwijających się krajach, gdzie głównymi czynnikami powodującymi niedobór są niedożywienie / dieta zawierająca małą ilość niacyny/tryptofanu, oraz alkoholizm[11]. Także, zdarza się w rejonach gdzie podstawowym pożywieniem jest kukurydza przygotowywana bez procesu nixtamalizacji. Regiony które tradycyjnie poddają kukurydzę nixtamizacji nie mają przypadków niedoboru niacyny.

Do przyczyn niedoboru należą także:

  • Długotrwałe stosowanie leków przeciwgruźliczych[7]izoniazydów – które są analogami strukturalnymi niacyny;
  • Choroba Hartnupów – zaburzenie wchłaniania jelitowego i nerkowego tryptofanu;
  • Upośledzone wchłanianie z przewodu pokarmowego;
  • Zwiększone zapotrzebowanie na witaminę spowodowane zwiększeniem ilości procesów energetycznych (np. wskutek spożywania dużej ilości cukru);
  • Nadmierne zużycie tryptofanu do produkcji serotoniny, co ma miejsce w wypadku nowotworu zwanego rakowiakiem[12].

Skutki niedoboru

 Osobny artykuł: pelagra.

Małe niedobory niacyny mogą powodować zwolnienie metabolizmu, przez co zmniejszenie tolerancji na zimno.

Duże niedobory niacyny powodują chorobę pelagrę. Charakterystyczne objawy to tzw. „zespół 4d” (dermatitis – zapalenie skóry, diarrhoea – biegunka, dementia – otępienie, death – śmierć). Ponadto mogą występować objawy jak: hiperpigmentacja, zgrubienie skóry, zapalenie jamy ustnej, zapalenie języka, zespół krowiego języka, zaburzenia układu pokarmowego, oraz jeżeli choroba jest nie leczona – śmierć[13]. Mogą też występować następujące objawy psychiatryczne: poirytowanie, słaba koncentracja, amnezja, majaczenie, lęki, zmęczenie, apatia, nadmierna aktywność, oraz depresja[13]. Badania wykazały, iż u pacjentów chorych na alkoholową pelagrę, niedobór niacyny może być czynnikiem wpływającym na szybkość postępu, oraz stan objawów.

Przy chorobie Hartnupów dodatkowe objawy to czerwona / łuskowata wysypka, oraz zwiększona wrażliwość skóry na światło słoneczne.

Skutki nadmiaru

Farmakologiczne dozy niacyny (1,5 – 6 g dziennie) mają dermatologiczne skutki uboczne, np. zaczerwienienie, swędzenie, suchość skóry, wysypka – włączając wyprysk, oraz acanthosis nigricans. Także są notowane problemy układu pokarmowego, jak niestrawność, nudności, oraz ostra niewydolność wątroby. Także może wystąpić hiperglikemia, oraz zaburzenia rytmu serca[14].

Zaczerwienienie skóry zazwyczaj trwa około 15 do 30 minut, czasami występuje razem ze swędzeniem – często bolesnym, głównie w miejscach zakrytych odzieżą. Prostaglandyny są mediatorami tych objawów, dlatego też użycie 300 mg aspiryny pół godziny przed braniem niacyny powoduje zmniejszenie tych objawów. Alternatywnie, jedna tabletka dziennie ibuprofenu może złagodzić te objawy. Także, zaleca się branie niacyny przy posiłkach. Zazwyczaj po kilku tygodniach brania niacyny, u większości osób objawy te przestają występować[15]. Niacyna o spowolnionym uwalnianiu także ma słabsze efekty uboczne[16][17]. Według jednych z ostatnich badań, występowanie zaczerwienienia oraz swędzenia było dużo mniejsze przy użyciu niacyny o spowolnionym uwalnianiu[18]. Jednakże dawki ponad 2 g na dzień mogą powodować uszkodzenie wątroby, szczególnie przy użyciu niacyny o spowolnionym działaniu[14]. Zazwyczaj uważa się, że zaczerwienienie ma związek z histaminą, jednakże wykazano iż histamina nie ma związku z tymi objawami[19]. Prostaglandyny są podstawowym, a serotonina drugorzędnym powodem tych objawów[19].

W badaniach laboratoryjnych wykazano, iż niacyna w dawkach używanych do obniżania cholesterolu może powodować wady wrodzone u testowanych zwierząt. Sugeruje to, że niacyna może mieć zły wpływ na rozwój płodu u ciężarnych kobiet[14].

Także skutkiem ubocznym dużych dawek niacyny może być hiperurykemia, a przez to pogarszająca się dna moczanowa[20].

Pomimo tego, iż niacyna w większych dawkach zwiększa zawartość glukozy we osoczu, przez co pogarszając cukrzycę[14], ostatnie badania wykazały, że wpływ niacyny na poziom cukru w osoczu nie był większy niż 5-10%[21]. Pacjenci chorzy na cukrzycę, którzy brali lekarstwa na cukrzycę, a także niacynę, nie mieli problemów z brakiem kontroli poziomu cukru. Dlatego też niacyna jest dalej zalecana dla chorych na cukrzycę jako jeden z leków regulujących cholesterol.

W bardzo wysokich dawkach, niacyna może mieć skutki śmiertelne[22]. Bardzo wysokie dawki niacyny mogą powodować zmiany w plamce żółtej, pogrubianie plamki żółtej oraz siatkówki, co prowadzi do pogorszenia i w konsekwencji utraty zdolności widzenia. Jednakże, te zmiany są odwracalne po odstawieniu niacyny[23].

Biosynteza oraz chemiczna synteza

Biosynteza

Wątroba może syntetyzować niacynę z aminokwasu tryptofan. Synteza niacyny z tryptofanu zależy od enzymów które wymagają witaminy B6, ryboflawiny, a także enzymów zawierających żelazo. Średnio, 1 mg niacyny może być zsyntetyzowany z 60 mg spożytego tryptofanu. Jednakże, badania nad pelagrą w południowych stanach USA przeprowadzone na początku dwudziestego wieku wskazują, że diety dużej ilości ludzi chorych na pelagrę zawierały wystarczającą ilość tryptofanu aby zapobiec pelagrze, co podważa założenie że 60 mg spożytego tryptofanu jest równoważne 1 mg niacyny[36].

Poniżej tabela z listą produktów zawierających Itr. Można sortować ( klikając w nagłówek kolumny ) oraz wyszukiwać bez odświeżania strony.

ProduktZawartość opakowaniaOpis i zamówienieZawartość w 100 g/ 100 ml ( mg )Zawartość w porcji dziennejInne informacjeKcal ( 100 g )BiałkaWęglowodanyTłuszcze
Suplement Alfa Aktiv600 mlCena, opis i zamówienie10.934,13 mg ( 2 porcje = 40 ml )106<0,621.4<0,1
ACTIVE LIFE - 90 Witamin i minerałów946 ml ( 32 porcje po 30ml )Cena, opis i zamówienie133.3340 mg/ 30 mlNiacyna13030
LIPOSOMOWA WITAMINA B-COMPLEX w PŁYNIE236 ml ( 48 porcji )1 porcja = 1 łyżeczka ( 4,9 ml )Cena, opis i zamówienie448.9722 mg / porcja 4,9 ml (1 łyżeczka)kwas nikotynowy102.04010.2
Quinomit®Q10 fluid30 ml lub 50 mlCena, opis i zamówienie5,02 mg / 3 pełne naciśnięcia pompkiamid kwasu nikotynowego
HERBALYES Graviola– sok z grawioli500mlCena, opis i zamówienieNiacyna33367200
ALGTABLETTER – Algi morskie250 tabletekCena, opis i zamówienie153,10 μg/ 5 tabletekNiacyna
DR. ENZMANN Diabetes BilDi60 tabletekCena, opis i zamówienie2,10 g30 mg / 2 tabletkiNiacinamid
B-100 Complex firmy Now Foods50/100/250 kapsułekCena, opis i zamówienie100 mg / 1 KAPSUŁKAniacinamide
DR. ENZMANN MOLKUR® Bauchtropfen - profilaktyka układu trawiennego i jelit250 mlCena, opis i zamówienieniacyna, witamina PP

Układ odpornościowy
Logo