Kamica nerkowa (moczowa) (łac. nephrolithiasis, urolithiasis) – choroba polegająca na powstawaniu złogów (tzw. „kamieni”) w nerkach lub drogach moczowych na skutek wytrącania się związków chemicznych stanowiących prawidłowe lub patologiczne składniki obecne w moczu.

Kamica moczowa występuje u 1-2% populacji z przewagą płci męskiej. Szczyt zachorowalności przypada między 3. i 5. dekadą życia

Etiopatogeneza

Proces wytrącania się złogów w drogach moczowych jest najczęściej wynikiem nałożenia się szeregu czynników. Najważniejszym jest koncentracja w moczu składnika, który występuje w nim w warunkach zdrowia lub pojawia się jako skutek schorzeń lub zdarzeń patologicznych.
Powstawanie i powiększanie się złogów przyspiesza niekorzystny odczyn moczu (zbyt kwaśny lub zasadowy). Dodatkowo na formowanie się złogów mają istotny wpływ: zastój i/lub zakażenie moczu, niedobór w moczu substancji przeciwdziałających kamicy oraz występowanie w moczu organicznych jąder krystalizacji[2].

Do najczęściej występujących zaburzeń metabolicznych, które mogą sprzyjać tworzeniu złogów w drogach moczowych należą:

Tworzeniu się kamieni sprzyja zastój moczu oraz obecność w nim, np. złuszczonych nabłonków, wokół których wykrystalizowują się sole. Wytrącaniu się soli sprzyja również zagęszczony mocz powstający w wyniku przyjmowania zbyt małej ilości płynów lub obecności w organizmie siarki lub metali ciężkich takich jak ołów.

Skład złogów

Lokalizacja złogów

  • kamica nerkowa
  • kamica moczowodowa
  • kamica pęcherza moczowego
  • kamica wielomiejscowa
  • kamica nerkowa

    Kamień nerkowy o średnicy 8 mm

Objawy kamicy nerkowej

kamica_nerkowa_miejsca

Charakterystyczna lokalizacja bólu w kamicy nerkowej

Przez pewien czas choroba może przebiegać bez- lub skąpoobjawowo. Niekiedy bardzo drobne złogi mogą zostać wydalone w sposób bezbólowy. Często pierwszą manifestacją kamicy moczowej jest napad kolki nerkowej. Symptomatologia choroby jest zróżnicowana:

Rozpoznanie

  • przeglądowe RTG jamy brzusznej
  • urografia
  • USG jamy brzusznej
  • TK jamy brzusznej i miednicy małej bez podania środka kontrastowego

Tomografia komputerowa jamy brzusznej

Tomografia komputerowa jamy brzusznej

Leczenie kamicy nerkowej

Podstawowe znaczenie w trakcie napadu kolki ma podanie leków przeciwbólowych (w wypadku silnych dolegliwości włącznie z opioidami: tramadolem, petydyną i morfiną) i rozkurczowych. W łagodzeniu objawów pomaga też nawodnienie, stymulacja diurezy oraz postępowanie ogólne mające na celu uspokojenie chorego (np. ciepła kąpiel).

Bezpośrednim celem leczenia jest usunięcie złogu (kamienia). Często jest możliwa samoistna ewakuacja złogu poprzez drogi moczowe (w 70%)[3], ale tylko w wypadku kamieni niewielkich rozmiarów, tj. mniejszych niż 5–7 mm[4].

Metody lecznicze wykorzystywane w leczeniu kamicy moczowej

Litotrypsja pozaustrojowa (ang. ESWL – extracorporeal shock wave lithotripsy)

Litotrypsja pozaustrojowa polega na wykorzystaniu urządzeń generujących pozaustrojowo fale ultradźwiękowe prowadzące do rozkruszenia złogów i wydalenia ich drogą naturalną.

Metody endoskopowe

  • Przezskórna nefrolitotrypsja (ang. PCNL – percutaneous nephrolithotripsy) – za pomocą nefroskopu (rodzaj endoskopu) wprowadzonego bezpośrednio do układu kielichowo-miedniczkowego usuwa się złóg w całości lub po rozkruszeniu.
  • Ureterorenoskopia (ang. URS – uretherorenoscopic lithotripsy) – zabieg z użyciem specjalnego endoskopu, który zostaje wprowadzony drogą cewki moczowej, pęcherza moczowego i moczowodu.

Klasyczne leczenie operacyjne

Są to klasyczne zabiegi chirurgiczne z otwarciem jam ciała; tego typu leczenie stosuje się głównie u chorych z silnymi nawracającymi dolegliwościami, powikłaniami kamicy (zastój moczu, zakażenia dróg moczowych) oraz dużymi złogami

U chorych z nawrotową kamicą moczową należy określić ryzyko nawrotu i zastosować odpowiednie postępowanie diagnostyczno-lecznicze, mogące zapobiegać następnym nawrotom lub prowadzić do rozpuszczenia istniejących złogów. Podstawowe znaczenie dla wdrożenia skutecznego postępowania prewencyjnego ma analiza składu kamienia oraz ocena metaboliczna, polegająca na sprawdzeniu diety oraz wykonaniu badań moczu i surowicy krwi w celu wykrycia czynników prowadzących do powstawania złogów w drogach moczowych.

Do nawrotów kamicy moczowej predestynują: zapalne choroby jelit, zakażenia dróg moczowych, niektóre leki.

źródło: wikipedia

Kamienie nerkowe mogą być niczym główka igły, praktycznie nie widoczne dla ludzkiego oka.
Ale każdy mający kamienie pacjent wie, że ból powodowany przez te małe struktury może być nie do zniesienia.

Kamienie nerkowe są agregatami kryształków wyksztalcających sie w nerkach. Są klasyfikowane w zależnosci od tego, jakie kryształki je tworzą.

Wyróżniamy więc 5 rodzajów kamieni:

  1. Szczawianowo – wapniowe
  2. Fosforanowo-wapniowe
  3. Struwitowe
  4. Moczanowe
  5. Cystynowe

Najczęstsze są szczawianowo – wapniowe

Jak się tworzy kamień ?

Pierwszym etapem jest nukleacja ( zarodkowanie ). Jony wapnia i kwasu szczawiowego, które zostały przefiltrowane do moczu przez nerki. Spontanicznie łączą się ze sobą, by stworzyć solidny kryształ. To jest właśnie nukleacja. Kryształy o różnym składzie chemicznym także mogą się formować.

Mamy 2 typy nukleacji:

W nukleacji homogenicznej kryształy składają się z jednej substancji. Kryształy o różnym składzie chemicznym także mogą się formować. Organiczny materiał np.  odpady komórkowe może zostać macierzą kryształu. Wtedy mamy heterogeniczną nukleację. Małe kryształy wędrują przez kanaliki Nefronu i najczęściej przechodzą do brodawek nerkowych, gdzie przechodzą prze kolejny etap – wzrost.

Kryształy, które zostały stworzone zaczynają się łączyć tworząc większe agregaty. Mogą się łączyć szybko. Nowe kamienie osadzają się w nerce, gdzie kontynuują wzrost przez nieokreślony czas dopóki z przyczyn nie do końca poznanych odczepiają się i przemieszczają do moczowodu.

Jeśli kamień będzie rósł dalej aż osiągnie krytyczne rozmiary ( 4-5 mm ) to może okazać się, że jest za duży aby swobodnie przemieszczać się przez moczowód. Kamień może utknąć w takich miejscach jak:

  • przewężenie miedniczki nerkowej
  • okolicy tętnicy biodrowej
  • ujście moczowodów

Rezultatem jest silny ból do momentu, kiedy kamień zejdzie do pęcherza moczowego i opuści ciało wraz z  moczem. Szacuje się, że w USA 13% mężczyzn i 7 % kobiet wytworzy kamienie podczas swojego życia.
Na szczęście w 78% kamienie zejdą same. Ale kamienie, które utknęły w moczowodzie mogą wymagać lipotrypsji lub endoskopowego usunięcia.

Należy wiedzieć, że u prawie polowy pacjentów mających kamienie po raz pierwszy następuje wytworzenie kolejnego kamienia po upływie 4 lat. Nawroty choroby zwiększają ryzyko i mogą doprowadzić do wytworzenia kamieni po upływie 2-3 lat.

Ale co wywołuje wytwarzanie kamieni ?

Dlaczego u niektórych kamienie nerkowe są wytwarzane a u innych nie ?

Jednym z kluczowych czynników jest przesycenie moczu solami tworzącymi kryształy.

Przesycenie moczu  jest siłą napędową procesu krystalizacji. W nienasyconym moczu kryształy się nie wytworzą.

Kolejnym ważnym czynnikiem jest niedobór substancji zwanych inhibitorami.

Inhibitory opóźniają nukleację, wzrost i agregację poprzez wiązanie jonów potrzebnych do formowania kryształków. Jednym z najważniejszych inhibitorów jest kwas cytrynowy. Przesycenie moczu i stężenie inhibitorów tłumaczy dlaczego zdrowi pacjenci nie formują dużych kryształów.Ich mocz nie jest przesycony i mają przyzwoity poziom ihibitorów obecnych w moczu. Ale mocz pacjentów z kamicą nerkową jest przesycony. Prawdopodobnie brakuje w nim także inhibitorów co zwiększa skłonność do tworzenia kryształów.

Są 2 powody tego stanu.

  1. Po pierwsze chorzy na kamicę wykazują szereg metabolicznych nieprawidłowości, które zwiększają sekrecję substancji formujących kryształy i obniżąją wydzielanie inhibitorów do moczu
  2. Po drugie mnóstwo czynników żywieniowych i środowiskowych może spowodować nieprawidłowości w składzie moczu.Te czynniki mogą potęgować już istniejące nieprawidłowości metaboliczne.

Stresy środowiskowego pełnią dużą rolę w kamicy nerkowej. Szczególnie procesy, które zaburzają nieprzerwany przepływ wody przez nerkę np. niska podaż płynów. Odwodnienie jest główną przyczyną kamicy nerkowej. Dlatego  ludzie żyjący w gorącym klimacie mają zwiększoną szansę na tworzenie kamieni. Dieta bogata w sód podwaja ryzyko ponieważ zwiększa wydalanie wapnia i zmniejsza poziom kwasu cytrynowego w moczu.

Zbyt duża ilość białka zwierzęcego w diecie zwiększa ilość kwasu moczowego, a zmniejsza ilość cytrynianu w moczu. Niektóre leki mogą również powodować formowanie kamieni i wzrost u niektórych pacjentów. Należy mieć na uwadze także i popularne suplementy takie jak Witamina C.

Na szczęście najbardziej popularne typy kamieni szczawianowo wapniowe i fosforanowo- wapniowe mogą zostać skutecznie zwalczone przez zmianę diety i trybu życia i suplementy. Podporządkowanie się kilku udowodnionym naukowo zasadom takim jak: zwiększenie przyjmowania płynów i unikanie niektórych produktów spożywczych może drastycznie obniżyć ryzyko nawrotu choroby.
Stosowanie niektórych medykamentów zawierających np. cytrynian potasu jest skuteczne u niektórych pacjentów i zmniejsza stosowania drogich zabiegów jak lipotrypsja ( ESWL )

Przyczyny kamicy nerkowej

Jak usunąć przyczynę ?

Pomocne linki

Odwodnienie, czyli pijemy za mało wody

 Pić odpowiednią ilość wody przez cały dzień. Woda ma być zdrowa, czyli przegotowana, strukturyzowana i najlepiej zredukowana czyli taka jak w źródłach rzeki, czy z głębin. Taka woda to napój redox. link po prawej  Ile pić wody i jakiej

Przesycenie moczu

 Spożywać odpowiednie ilości wapnia, soli, sodu i innych składników, używanie jonizatorów powietrza, picie wody czystej   Woda Redox  Jonizator powietrza do samochodu  Jonizator powietrza do domu  Wszystkie składniki odżywcze – zapotrzebowanie  Wapń – źródła i zapotrzebowanie  Sód – zapotrzebowanie i źródła  Sól – zapotrzebowanie i źródła
 Zakwaszenie organizmu  Żyć w alkalicznym stanie. Odkwasić organizm.  Odkwaszenie organizmu  Alkaliczność – Alkaliczne życie
Dieta bogata w białko zwierzęce
Nie jemy mięsa wcale lub tylko minimalne ilości  Źródła białka
Zaburzenia metaboliczne
 Aby mieć idealny metabolizm musimy mieć dobry układ odpornościowy i limfatyczny. Spożywamy odpowiednią ilość warzyw lub pijemy soki warzywne lub z dodatkiem soków owocowych.  Wyciskarka soków Alfa 3G – opis zamówienieOczyszczanie organizmu Alfa Aktiv – odkwasza i odtruwa oraz oczyszcza z metali ciężkich
Alkaliczne życie
Obce związki dla organizmu np nieprzyswajalne minerały, syntetyki i inne śmieci.
 Nie spożywamy wody mineralnej tylko niskozmineralizowanej,przegotowanej, strukturyzowanej. Najlepiej zredukowanej, nasyconej wodorem i w szklanych butelkach. Spożywamy suplementy diety w pełni naturalne, myjemy warzywa i owoce przed spożyciem a także higiena osobista. Nie spożywamy syntetycznych witamin tylko w pełni naturalne suplementy. Jedzenie ze sklepów przetworzone z barwnikami, ulepszaczami spożywamy jak najmniej.  Oczyszczanie dróg moczowych  Woda Redox  Jonizator powietrza do samochodu  Jonizator powietrza do domu
Nadmierne stężenie wapnia w moczu.  Dostarczanie odpowiedniej ilości wapnia i składników odżywczych, kierują wapń tam gdzie trzeba np. Witaminy K2  Wapń- opis i występowanie  Witamina k2 – opis i występowanie
Zbyt małe ilości cytrynianów w moczu Zawartość cytrynianów w moczu zależy od PH moczu oraz od ilości potasu w krwi Potas – opis i występowanie
Nadmiar soli Spożywamy odpowiednią ilość soli, która jest głównym źródłem sodu. Sól – ile jej potrzeba dziennie Sód- źródła i zapotrzebowanie
Mocz nie odpływa prawidłowo z obu lub jednej nerki (np. z powodu przerostu gruczołu krokowego ) Rozwiązujemy problem z przerostem gruczołu krokowego Przerost gruczołu krokowego -powrót do zdrowia
Nawracające zakażenia układu moczowego  Rozwiązanie problemów z zakażeniami układu moczowego. Bakterie likwiduje srebro monojonowe oraz dobre bakterie czyli dostarczamy odpowiedniej ilości probiotyków i prebiotyków  Zakażenia układu moczowego – powrót do zdrowia  Srebro monojonowe  Synbiotyk
Choroby nerek (np. torbielowatość nerek)  Rozwiązanie problemów z nerkami. Spożywanie odpowiedniej ilości białka i picie odpowiednie ilości wody niskozmineralizowanej  Torbielowatość nerek – powrót do zdrowia  Woda idealna – napój redoks  Białko – źródła i zapotrzebowanie
Zaburzenia metaboliczne (np. nadczynność przytarczyc) Pozbycie się nadczynności przytarczyc Nadczynność przytarczyc – powrót do zdrowiaWoda Redox – najzdrowsza woda
Zastój moczu Rozwiązanie problemu z

Wodonerczem
Wodonercze – powrót do zdrowia
Choroby przewodu pokarmowego (choroby zapalne jelit, jak np. choroba Leśniowskiego-Crohna, stany po wycięciu fragmentu jelit czy zespoły złego wchłaniania, ),  Rozwiązanie problemów z chorobami:

  • Leśniowskiego-Crohna
  • Zespół złego wchłaniania
Choroba Leśniowskiego-Crohna – powrót do zdrowiaZespół złego wchłaniania – powrót do zdrowia
Długotrwałe unieruchomienie Uprawiamy sport i ćwiczymy 6-7 dni w tygodniu. Dobre krążenie
Dieta bogata w szczawiany Spożywamy produkty zawierające mało szczawianów ( kwasów szczawiowych ). Częste picie herbaty i kawy (zwłaszcza niewłaściwie parzonej) może przyczynić się do nadmiaru szczawianów w diecie. Zaleca się nie przekraczać 50 mg dziennie tego składnika antyodżywczego zawartego w roślinach  Kwas szczawiowy – opis i źródła  

Kamica nerkowa powoduje także niedobór magnezu we krwi więc go uzupełniajmy dodatkowo.