Estrogeny należą do hormonów sterydowych regulujących czynności płciowe u człowieka i zwierząt. Głównym żeńskim hormonem płciowym należącym do estrogenów jest 17 – beta-estradiol – pochodna estranu. Estrogeny wytwarzane są przez komórki jajników i łożyska. Ich ogólne działanie polega na stymulacji wzrostu narządów płciowych w okresie dojrzewania oraz pobudzaniu rozwoju drugorzędowych cech płciowych tj. rozwoju gruczołów mlecznych, charakterystycznym rozmieszczeniu tkanki tłuszczowej i mięśniowej, poszerzeniu miednicy u kobiet. W układzie rozrodczym biorą one udział w regulacji przebiegu cyklu miesiączkowego, m.in. oddziaływują na błonę śluzową macicy. Wahania poziomu hormonów, w tym estrogenów i progesteronu, są podłożem zespołu napięcia przedmiesiączkowego [18].

W okresie przekwitania, wskutek upośledzenia funkcji jajników zaburzona zostaje cykliczność wydzielania estrogenów. Występuje niedobór progesteronu i zmniejszone wydzielanie estrogenów. W drugim okresie przekwitania pojawiają się zaburzenia wegetatywne i niekiedy psychiczne. Objawiają się uderzeniami krwi do głowy, zaczerwienieniem twarzy, bólami głowy, labilnością emocjonalną, osłabieniem pamięci. Zanikaniu estrogenów towarzyszą zmiany narządowe i ogólnoustrojowe. Rośnie poziom cholesterolu we krwi, postępują zmiany miażdżycowe, pogłębia się otyłość, występują zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej. Nadciśnienie tętnicze, zapalenie pęcherzyka żółciowego, cukrzyca, zmiany zwyrodnieniowe stawów, osteoporoza to choroby ogólne dotykające kobiety w tym okresie. Podczas klimakterium zwiększa się również zachorowalność na choroby nowotworowe narządu rodnego [7].

Poza endogennymi estrogenami, na człowieka oddziaływują również inne związki wykazujące aktywność estrogenną. Są to fitoestrogeny czyli  substancje  pochodzenia roślinnego, estrogeny grzybowe, które normalnie nie powinny być obecne w diecie oraz ksenoestrogeny pojawiające się w środowisku między innymi w wyniku jego zanieczyszczenia przez przemysł [1, 2, 16].

Fitoestrogeny występują w roślinach z różnych rodzin, między innymi są to: trawy (Gramineae), motylkowate (Papilionaceae), krzyżowe (Cruciferae), psiankowate (Solanaceae) i dyniowate (Cucurbitaceae) [4, 15].  Stąd też w  szerokiej gamie produktów spożywczych w tym w pszenicy, ryżu, soi, kapuście, jabłkach, marchwi, czosnku, ziemniakach oraz kawie wykryto aktywność estrogenną [4, 11]. Stwierdzono różną zawartość fitoestrogenów w zależności od gatunku, części rośliny, warunków geograficznych i pogodowych panujących w danym okresie

 

Gdy kobieta ma za mało estrogenów ma dwa wyjścia albo przejść na terapię hormonalną albo czerpać Fitoestrogeny z roślin.
Zawarte w wielu roślinach związki, zwane fitoestrogenami, są w budowie podobne do kobiecych hormonów, i to na tyle, że organizm daje się oszukać – receptory estrogenowe zamiast cząsteczki hormonu ludzkiego wychwytują cząsteczkę hormonu roślinnego. Fitoestrogeny zaczynają działać w organizmie, ale ponieważ nie są czystymi estrogenami, nie towarzyszy temu ryzyko, jakie niesie ze sobą nadmiar żeńskich hormonów. Badania nad skutecznością terapii fitoestrogenami wciąż trwają. Dziś wiadomo, że preparaty, które je zawierają, poprawiają nawilżenie błony śluzowej pochwy, obniżają ciśnienie krwi i poziom cholesterolu, chronią serce, zmniejszają ryzyko rozwoju osteoporozy. Ich zaletą jest i to, że mogą pomóc kobietom, które nie decydują się na zastosowanie hormonalnej terapii zastępczej.

Nasz organizm w okresie menopauzalnym potrzebuje około 45 mg fitoestrogenów, podczas gdy dostarczamy mu zaledwie 5 mg!

Źródło fitoestrogenów Zawartość mg/100 g
Nasiona lnu 379,4
Nasiona soi 103,9
Tofu 27,2
Jogurt sojowy 10,3
Nasiona sezamu 8
Pieczywo wieloziarniste 4,8
Mleko sojowe 3
Humus 1
Kiełki sojowe 0,8
Czosnek 0,6
Kiełki fasoli mung 0,5
Suszone morele 0,4
Kiełki alfa alfa 0,4
Nasiona słonecznika 0,2
Oliwa z oliwek 0,2
Migdały 0,1